Przeglądy systematyczne i przeglądy narracyjne są typami artykułów naukowych publikowanych w uznanych na liście ministerialnej czasopismach. Przegląd narracyjny jest tradycyjną formą przeglądu literatury przedmiotu, ukierunkowaną na syntezę omawiającą badania tematyczne bez ściśle zdefiniowanej metodyki selekcji i analizy źródeł. Oznacza to, że autor przeglądu narracyjnego dokonuje subiektywnej selekcji literatury i prezentuje ją w sposób opisowy.

Inaczej jest w przypadku przeglądu systematycznego, który z założenia metodykę posiadać musi, a która to metodyka nierzadko oparta jest na standardach PRISMA. PRISMA – choć przygotowane z myślą o naukach medycznych i o zdrowiu z powodzeniem dają się adaptować w inne dziedziny, toteż każdy szanujący się przegląd systematyczny zazwyczaj opiera się na metodologii PRISMA.

Zarówno przegląd narracyjny jak i przegląd systematyczny przedstawiają stan wiedzu w określonej dziedzinie, a analiza literatury stanowi ich podstawę, przez co służą badaniom wtórnym. Różnice polegają na precyzji, co do zakresu prezentowania określonych treści:

Kryterium	Przegląd narracyjny	Przegląd systematyczny
Cel	Ogólne podsumowanie i interpretacja literatury	Precyzyjna i obiektywna odpowiedź na konkretne pytanie badawcze
Metodologia	Brak ustalonych kryteriów; subiektywna selekcja	Jasno określona, powtarzalna metodologia (np. PRISMA)
Selekcja źródeł	Często nieprzejrzysta; zależna od autora	Przejrzysta, z kryteriami włączenia i wyłączenia
Ocena jakości badań	Rzadko oceniana	Obowiązkowa, z użyciem narzędzi oceny ryzyka błędu
Możliwość replikacji	Trudna do powtórzenia	Łatwa do replikacji
Obiektywność	Niska (duże ryzyko stronniczości)	Wysoka (niska stronniczość)

Literatura przedmiotu zdecydowała się jednak na wyróżnienie wielu różnych typów badań wtórnych, zarówno z uporządkowaną metodologią jak i bez. Wśród nich pojawiają się przeglądy piśmiennictwa, metaanalizy, przeglądy jakościowe z syntezą oparte na metodzie całkowania lub porównywania wyników badań jakościowych, poszukujące ‚tematow’ bądź ‚konstruktów’ leżących u podstaw badań lub w ich poprzek.

Poziom zróżnicowania typów przeglądów dość dobrze omawiają M. J. Grant i A. Bootha, starając się wyjaśnić podłoże 14 typów recenzji i metodologii im towarzyszących. Naszą specjalizacją pozostają: metaanalizy oraz przeglądy systematyczne, niemniej jednak prezentowane przez nas analizy danych z powodzeniem wspierają pracę nad każdym z czternastu omówionych przez autorów typów badań wtórnych.

Wirusowe zapalenie mózgu i rdzenia. Stan badań. Encephalitis.

Za około 50% przypadków zapalenia wirusowego mózgu odpowiada wirus HSV – wirus opryszczki, przez co PCR CSF‑HSV‑1 jest podstawowym narzędziem diagnostycznym . Wirusy odkleszczowe i przenoszone przez komary również stanowią istotną część wirusów odpowiedzialnych za stan zapalny mózgu i rdzenia, szczególnie w okresie lenio-jesiennym, podczas gdy HHV‑6 i CMV są względnie częste u chorych po transplantacji komórek krwiotwórczych . Nowe wirusy, jak Parvovirus B19, w analizie meta wykazują się znaczącą, choć mniej wyraźną rolą etiologiczną . Nowe wirusy, jak Parvovirus B19, w analizie meta wykazują się znaczącą, choć mniej wyraźną rolą etiologiczną , niemniej jednak u 30–40 % przypadków przyczyna pozostaje nieznana, mimo rozbudowanej diagnostyki . Retoryczna forma (np. encefalitis lethargica 1915–1927) pozostaje niewyjaśniona – podejrzenie enterowirusów i reakcje autoimmunologiczne obrazują złożoną i wielopłaszczyznową etiologię zapalenia.

Encephalitis-zapalenie mózgu – to najczęściej arcydzieło wirusowego tanga uzdolnionych jednostek wirusowych, które nie dość, że przedostały się przez układ odpornościowy petenta to jeszcze swobodnie przekroczyły barierę krew-mózg.

Wirus dengi, który potrafi owo zapalenie wywołać, ma również negatywny wpływ na układ nerwowy – ośrodkowy. Jego magiczną zdolnością jest bowiem przekraczanie bariery krew mózg, co w praktyce oznacza możliwość siania spustoszenia w mózgu. Bezpośrednie uszkodzenie mózgu przez wirus określane mianem zapalenia (encephalitis) jest najłagodniejszą konsekwencją przepłynięcia DENV przez barierę. Encephalitia metaboliczna to kolejna konsekwencja DENV, który w mózgu może doprowadzić do odpowiedzi autoimmunologicznej w postaci ADEM bądź zespołu Guillaina–Barrégo. Gdyby się przyjrzeć zdolnościom DENV można zauważyć, że lepiej nie mieć z nim do czynienia, ponieważ gość silnie potrafi uszkodzić układ nerwowy.

Obszar	Wniosek
Mechanizm	DENV może bezpośrednio zakażać OUN – udowodnione izolacją wirusa z CSF i mózgu
Objawy	Różnorodne: od encefalopatii do typowego zapalenia mózgu, rzadziej powikłania naczyniowe
Diagnostyka	PCR, IgM, NS1 w CSF; zmiany w EEG i MRI; CSF często o łagodnym profilu zapalnym
Leczenie i rokowanie	Leczenie objawowe, zwykle dobra prognoza, ale możliwe powikłania neurologiczne i zgony, szczególnie u dzieci i w infekcji DENV-2

a dominującym stylem jest APA7.

powyższe tezy uzasadniamy badaniami…

I tak – badania Kumar i in. (2017) skupione na ostrym wirusowym zapaleniu mózgu u dzieci, podkreślają, że: „najczęstszym wirusem odpowiedzialnym za zapalenie był HSV1 (31,50%), następnie adenowirus (10,95%), parwowirus (2,73%), wirus JE (1,36%), enterowirus (1,36%), EBV (1,36%) oraz zakażenie mieszane HSV i EBV (1,36%). HSV 1 powodował znaczną zachorowalność u dzieci. Częstymi wynikami tomografii komputerowej (CT) były hipogęstości w płacie czołowo-ciemieniowym, a następnie obrzęk mózgu”. de Ory i in. (2013) potwierdzili HSV również u dorosłych, a przeprowadzone przez autorów badania dowiodły, że Toscana virus (TOSV) został wykryty w kilku przypadkach – i chociaż dokładna liczba nie została podana – wskazano go jako rzadką, ale potwierdzoną przyczynę.

Adeynayake i in. (2018) zauważył istotność związku między wirusowym zapaleniem mózgu a Flavivirusami (JE i dengue), które stanowiły istotny udział w etiologii encephalitis. Istota tych badań potwierdzała złośliwość dengi, który jak już się zagości w organizmie gospodarza, to całkiem niezłą imprezę robi.

W Polsce częściej od dengi spotykamy HSV, typa, którego należałoby uśmiercić najszybciej jak tylko to możliwe, ponieważ jego zdolności tańca z układem nerwowym są wręcz oszałamiające, no ale przyjrzyjmy się dokładnie. HSV-1 jest głównym czynnikiem etiologicznym opryszczkowego zapalenia mózgu (Herpes Simplex Encephalitis, HSE), odpowiadając za 5–15% wszystkich przypadków zapaleń mózgu u dzieci i dorosłych. Ponado, dla jasności ” wirusy opryszczki pospolitej 1 (HSV-1) i wirus opryszczki pospolitej 2 (HSV-2) wywołują zakażenia ośrodkowego układu nerwowego o bardzo różnej częstości i nasileniu„. Czyli to, że masz opryszczkę to jedno, to do czego to może prowadzić w dalszej kolejności, szczególnie przy osłabieniu układu odpornościowego i pewnym tańcu wirusów w mózgi, to już zupełnie co innego.

W ten właśnie sposób, tylko z większym obiektywizmem a mniejszym poczuciem humoru, tworzymy przegląd sytematyczny. Z powodzeniem ułatwia on później metaanalizę w danym obszarze, toteż polecamy wybierać wartościowe dane, kierując się jakością informacji i metodologiami oraz technologiami ich przetwarzania;)

#przeglądysystematyczne, #metaanalizy, #pomocwpisaniuartykułównaukowych

do tego momentu to przegląd narracyjny – opowiadamy sobie o stanie badań na temat zapalenia mózgu, które to podłoże może mieć zróżnicowane. W tym momencie przechodzimy od subiektywnego przeglądu literatury, skupionego na wirusach wywołujących zapalenie mózgu, do metodycznego, jawnego i powtarzalnego procesu analizy badań naukowych.

Zakładamy, że ograniczeniem naszego przeglądu jest korelacja między HSV a EBV w zakażeniach ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Te wirusy istotnie często występują w Polsce, a nie wszyscy zdają sobie sprawę, że są ich szczęśliwymi posiadaczami. Implikuje nam to pytanie badawcze o dowody na współwystępowanie tych bydląt w zakażeniach i uszkodzeniach OUN –> Jakie są dowody na współwystępowanie lub współzakażenie HSV i EBV w przypadkach zapalenia mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych?

Usystematyzowanie przeglądu oznacza mniej więcej tyle:

Populacja: Pacjenci z encephalitis/meningitis

Interwencja: Zakażenie HSV (Herpes Simplex Virus)

Wykluczenie: Brak zakażenia EBV / inne infekcje

Rezultat: Częstość koinfekcji, objawy neurologiczne, wyniki leczenia

Typy materiałów uwzględnianych: Badania kliniczne, obserwacyjne, serie przypadków

Czyli, że co?

ciąg dalszy w kolejnym odcinku…;)