Nie tak dawno temu stworzone zostały standardy systematyzacji dla przeglądów systematycznych i metanaliz, skrótowo określane mianem PRISMA.

Nasza specjalizacja to zestawy unikatowych baz danych, na które mucha nie siada. Co to oznacza dla Twoich badań?

Ostatnie badania nad wirusowym zapaleniem mózgu u dorosłych pozwoliły nam na wyodrębnienie następujących wniosków na bazie przeglądu kilku tysięcy publikacji:

Autoimmunologiczne powikłania po zakażeniu wirusowym obejmują najczęściej ADEM (ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia) oraz inne zespoły demielinizacyjne.

• Przypadki ADEM po zakażeniu CMV, EBV, HSV, VZV, adenowirusem, SARS-CoV-2 oraz po szczepieniach są opisywane w literaturze – i tak:

EBV czyli nasz ukochany Epstien-Bar jest agresywnym neurodegenruchem – poziom jego szkodliwości na neurony jest ogromny, zaś narażenie na antygeny powierzchniowe neuronów może prowadzić do braku równowagi w tolerancji immunologicznej, co w konsekwencji prowadzi do rozwoju odpowiedzi autoimmunologicznej przeciwko układowi nerwowemu, skutkującej powstawaniem chorób takich jak autoimmunologiczne zapalenie mózgu i rdzenia (np. ADEM, autoimmunologiczne zapalenie mózgu z przeciwciałami przeciwko receptorom NMDA, GFAP itp.).

Mechanizm ten obejmuje aktywację limfocytów T i B, które rozpoznają własne antygeny neuronów jako obce, co prowadzi do zapalenia, demielinizacji i uszkodzenia tkanek nerwowych . Aby odpowiedź immunologiczna organizmu zmieniła się na patologiczną (np. autoimmunologiczną) po narażeniu na antygeny powierzchniowe neuronów, muszą zajść konkretne zmiany w limfocytach T:

1. Aktywacja autoreaktywnych limfocytów T
   Limfocyty T, które normalnie pozostają tolerowane (nieaktywne wobec własnych antygenów), mogą zostać aktywowane przez prezentację nowych lub zmodyfikowanych antygenów neuronalnych. To prowadzi do ich proliferacji i rozwoju odpowiedzi skierowanej przeciwko własnym tkankom
2. Utrata tolerancji obwodowej
3. Dochodzi do zaburzenia mechanizmów regulujących tolerancję immunologiczną, np. zmniejszenia liczby lub aktywności limfocytów T regulatorowych (Treg), które hamują autoreaktywne komórki T
4. Zmiana profilu cytokinowego (polaryzacja T-helperów)
5. Limfocyty Th1 i Th17 zaczynają produkować cytokiny prozapalne (np. IFN-γ, IL-17), co nasila stan zapalny i rekrutuje inne komórki układu odpornościowego do miejsc uszkodzenia w OUN
6. Rozpoznanie antygenów neuronalnych
7. Limfocyty T rozpoznają antygeny powierzchniowe neuronów prezentowane przez komórki prezentujące antygen (np. mikroglej) i inicjują reakcję cytotoksyczną, która prowadzi do uszkodzenia neuronów i demielinizacji. I tak – autoimmunologiczne zapalenie mózgu i rdzenia może wywołać aktywację limfocytów T przez antygeny nerwowe, co skutkuje demielinizacją u naczelnych. Ponadto blokowanie TNF-α nie zapobiega naciekowi aktywowanych limfocytów T CD4+ do OUN, jednak osłabia ich funkcję efektorową i zmniejsza aktywację mikrogleju oraz liczbę innych leukocytów, co ogranicza uszkodzenia i objawy neurologiczne mimo obecności T-komórek.

Z tej perspektywy zastosowanie mikrogleju pochodzącego z komórek macierzystych oraz zdrowych (nietoksycznych, tolerogennych) limfocytów T może stanowić obiecującą strategię terapeutyczną w leczeniu lub zapobieganiu autoimmunologicznym uszkodzeniom układu nerwowego, takim jak ADEM czy autoimmunologiczne zapalenia mózgu.

Mechanizmy potencjalnego działania:

1. Regeneracja mikrogleju i naprawa środowiska OUN
   Mikroglej pochodzący z komórek macierzystych może wspierać regenerację tkanki nerwowej, usuwać martwe komórki i złogi oraz wydzielać czynniki neuroprotekcyjne i przeciwzapalne. Może również promować powrót równowagi immunologicznej w OUN poprzez modulowanie aktywności innych komórek odpornościowych (Venkatesan et al., 2019).
2. Dostarczanie zdrowych limfocytów T o właściwościach tolerogennych
   Wprowadzenie zdrowych limfocytów T, zwłaszcza limfocytów T regulatorowych (Treg), może pomóc w przywróceniu tolerancji immunologicznej wobec własnych antygenów układu nerwowego. Treg hamują odpowiedź autoimmunologiczną, ograniczając aktywność autoreaktywnych limfocytów T (Griffin et al., 1989).
3. Odbudowa mikrośrodowiska immunologicznego
   Połączenie tych strategii może wspomóc odbudowę zdrowego mikrośrodowiska w OUN, ograniczyć stan zapalny, przywrócić równowagę między odpornością a tolerancją i zmniejszyć ryzyko nawrotu lub progresji autoimmunologicznego procesu.

Zastosowanie mikrogleju z komórek macierzystych i zdrowych limfocytów T może potencjalnie hamować lub odwracać uszkodzenia immunologiczne w OUN poprzez wspieranie naprawy nerwowej i odbudowę tolerancji immunologicznej, choć koncepcja ta wymaga dalszych badań przedklinicznych i klinicznych (Venkatesan et al., 2019), (Griffin et al., 1989).

Ryzyko:

1. Reakcje immunologiczne i odrzut przeszczepu
   • Przeszczepienie komórek pochodzących od innych dawców może wywołać odpowiedź immunologiczną gospodarza, prowadząc do odrzutu komórek lub rozwoju choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi (GvHD) (Venkatesan et al., 2019).
2. Nieprawidłowa aktywacja limfocytów T
   • Istnieje ryzyko, że limfocyty T mogą stać się nadmiernie aktywne lub niewłaściwie rozpoznawać antygeny, co może doprowadzić do nowych lub nasilenia istniejących reakcji autoimmunologicznych (Griffin et al., 1989).
3. Możliwość nowotworzenia
   • Komórki macierzyste, w niektórych warunkach, mają zdolność do niekontrolowanego wzrostu, co teoretycznie niesie ryzyko rozwoju nowotworów.

Konsekwencje:

1. Odbudowa tolerancji immunologicznej
   • Prawidłowo przeprowadzona terapia może przywrócić równowagę immunologiczną i zahamować procesy autoimmunologiczne, poprawiając rokowanie pacjenta.
2. Zaburzenia odporności
   • Nadmierne hamowanie odpowiedzi immunologicznej może prowadzić do immunosupresji, zwiększając podatność na infekcje wirusowe, bakteryjne i grzybicze

---

Możliwe powikłania:

1. Nawroty lub nowe choroby autoimmunologiczne
   • Istnieje ryzyko, że manipulacja układem odpornościowym wywoła inne reakcje autoimmunologiczne lub nasili istniejącą chorobę
2. Powikłania neurologiczne
   • Niewłaściwe różnicowanie się komórek lub nieprawidłowa interakcja z tkanką nerwową może prowadzić do pogorszenia funkcji neurologicznych.
3. Infekcje oportunistyczne
   • Utrata skutecznej odpowiedzi immunologicznej, szczególnie po terapii komórkowej, może zwiększać ryzyko infekcji, szczególnie w OUN

Podsumowanie:
Terapia komórkami macierzystymi i zdrowymi limfocytami T niesie potencjał terapeutyczny, ale wiąże się też z istotnym ryzykiem immunologicznym, możliwością zaburzenia równowagi odporności oraz powikłaniami infekcyjnymi i neurologicznymi. Każda taka terapia powinna być starannie monitorowana i przeprowadzana w warunkach ścisłej kontroli klinicznej.

My dostarczamy bazy danych, zawierające perły, platynę i skarby uniwersum, czyli wszystko, to, co zawierać baza powinna….-od wyselekcjonowanych publikacji, przez kryteria selekcji, aż po wnioski i interpretację i niebagatelne wyniki;)

Zestawienie danych

Model	Wirus	Organizm	Mechanizm	Dowody	Efekty
Doświadczalny model zwierzęcy	TMEV (Theiler’s murine encephalomyelitis virus)	Mysz	Mimikra molekularna: wirusowe antygeny upodabniają się do białek mieliny, aktywacja limfocytów T rozpoznających własną mielinę	Silna aktywacja T-komórek specyficznych dla mieliny, przewlekłe zapalenie	Przewlekłe zapalenie OUN, postępująca demielinizacja, paraliż
Opis przypadku klinicznego	EBV (Epstein-Barr virus)	Człowiek	Aktywacja autoprzeciwciał i limfocytów T przeciwko antygenom OUN, w tym mieliny (np. GFAP-IgG)	Obecność autoprzeciwciał, limfocytów T, objawy neurologiczne po infekcji	Autoimmunologiczne zapalenie mózgu i rdzenia, demielinizacja
Opis przypadku klinicznego	CMV (cytomegalovirus)	Człowiek	Indukcja autoimmunizacji przez prezentację nowych antygenów mieliny, aktywacja limfocytów T	Wzrost aktywności limfocytów T, wykrycie autoprzeciwciał	Ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia (ADEM), demielinizacja
Przegląd eksperymentalny i kliniczny	Różne (np. wirusy grypy, herpeswirusy, paramyksowirusy)	Człowiek/zwierzę	Mimikra molekularna, aktywacja bystander effect, dezinhibicja autoreaktywnych T-komórek	Obserwowane aktywacje T-komórek i autoprzeciwciał w OUN	Demielinizacja, ADEM, nawroty po infekcjach lub szczepieniach
Eksperymentalny model EAE	— (indukcja immunologiczna)	Mysz	Aktywacja limfocytów T (Th1/Th17) przez prezentację antygenów mieliny	Profilowanie miRNA, korelacja aktywności limfocytów T z demielinizacją	Typowy przebieg EAE: zapalenie, demielinizacja, paraliż
Eksperymentalny model EAE	— (indukcja immunologiczna)	Szczur	Aktywowane limfocyty T infiltrują OUN, rozpoznają antygeny mieliny, wywołują zapalenie	Obecność aktywowanych T-komórek w OUN; efekt cytotoksyczny	Ostre objawy neurologiczne, paraliż, demielinizacja
Eksperymentalny model EAE	— (indukcja immunologiczna)	Mysz	Prezentacja antygenu przez DC aktywuje T-komórki wobec mieliny, nasilając chorobę	Wzrost nacieku T-komórek, nasilenie demielinizacji	Zaostrzenie objawów EAE, większa demielinizacja
Opis przypadku	Adenowirus	Człowiek	Możliwa aktywacja odpowiedzi autoimmunologicznej przez infekcję	ADEM po zakażeniu, objawy autoimmunizacyjne	Ostre zapalenie mózgu i rdzenia, demielinizacja

wirusy, które mogą spowodować demielinizację OUN.